Banki czasu

6/06/2016

W 1980 roku amerykański prawnik Edgar Cahn zauważył, że praca tak bardzo go pochłania, że na nic nie ma czasu. Ani na rodzinę, ani na znajomych, a sąsiadów prawie w ogóle nie zna. Postanowił to zmienić. „Ludzie zaoszczędzą mnóstwo czasu, jeśli będą sobie pomagać, a dzięki temu się poznają” – oznajmił. Jeśli Cahn nie mógł odprowadzić dzieci do szkoły, wyręczyła go sąsiadka. Odwdzięczył się w weekend, radząc jej, jak załatwić sprawy spadkowe. Sąsiedzi i znajomi szybko zrozumieli, że oszczędzają w ten sposób nie tylko czas, ale i pieniądze. W ten sposób w Stanach Zjednoczonych powstały świadczenia socjalne zwane Time Dollars – godziny dolarowe. Godziny pracy, a jednocześnie pomocy i dobrego uczynku. W Europie inicjatywę nazwano bankami czasu.

Banki czasu to nieformalne instytucje, których działalność oparta jest na bezpieniężnej wymianie usług lub umiejętności pomiędzy członkami. Ich członkowie określają zakres swoich umiejętności, czy też chęć pomocy w konkretnych dziedzinach życia. Koordynatorzy pracy banku kierują tę pomoc do innych, zgodnie ze zgłaszanymi potrzebami. Każda wykonana praca ma taką samą wartość, a jest nią czas. W bankach czasu godzina zastępuje pieniądz.

Ich istota polega na tym, że poświęcamy swój czas i wykonujemy jakąś czynność na rzecz członka banku, a w zamian sami uzyskujemy pomoc tam, gdzie jej potrzebujemy. Być może komuś wydaje się to kontrowersyjne, w końcu nie każda praca znaczy tyle samo. Warto jednak zauważyć, że każda z osób dzieli się tym, co ma najcenniejszego – swoim wolnym czasem. Nie zawsze przecież możemy liczyć na pomoc przyjaciół, czy rodziny, nie zawsze też te osoby są w stanie nam pomóc (np. z powodu braku czasu, niekompetencji w danej dziedzinie). Poza tym bank czasu daje możliwość wyjścia z domu i nawiązania kontaktów z innymi ludźmi.

Banki czasu powstają spontanicznie w wielu miastach Polski, prowadzą je też organizacje pozarządowe. Taka inicjatywa może być bardzo przydatna młodym mamom. Bank Czasu Matek prowadzi np. Fundacja MaMa. Opiera się on na wymianie czasu i umiejętności między mamami. Każda z nich wnosi do banku to, co może zaoferować i odbiera pomoc w takich dziedzinach, w jakich potrzebuje. Oferowane usługi są bardzo różne. Mogą być związane z opieką nad dziećmi, pracami domowymi, załatwianiem różnych spraw, z własnym rozwojem, np. nauka języka, gry na gitarze lub po prostu ze wspólnym spędzaniem czasu.

W przypadku mam inicjatywa ta spełnia kilka celów:

1. Ułatwienie codzienności

Banki pozwalają przede wszystkim zaoszczędzić czas. Mama zajmująca się małym dzieckiem nie zawsze ma czas lub możliwość, by wyjść z domu, zrobić zakupy, opłacić rachunki – w zamian za jej pomoc, zrobi to wtedy ktoś inny. Czasem musi wyjść, a nie ma z kim zostawić dziecka, w banku znajdzie kogoś, kto się nim zajmie (często mamy nawiązują stałą współpracę, polegającą na wzajemnym zajmowaniu się swoimi dziećmi). Jest to szczególnie ważne dla mam, które same wychowują swoje dziecko.

2. Współdziałanie

Ideą banków czasu dla mam jest też to, by mamy mogły zobaczyć, jak wiele ich jest i jak wiele mogą wspólnie zdziałać. Banki pokazują potencjał, jaki tkwi w mamach i jak wiele mogą zrobić

3. Szansa na rozwój

Czas opieki nad dzieckiem nie musi być czasem stagnacji. Przy pomocy innych matek można aktywnie wykorzystać czas pobytu w domu i nauczyć się czegoś nowego np. języka obcego, obsługi programów komputerowych.

4. Aktywizacja mam, zerwanie z samotnością

Opieka nad dzieckiem jest zadaniem trudnym, czasem męczącym. Banki czasu umożliwiają poznanie innych mam, na których wsparcie można liczyć, z którymi można porozmawiać o swoich trudnościach. W ten sposób tworzą się nieformalne grupy wsparcia. Stwarzają też szanse wyjścia z domu, zadbania o siebie, spotkania się ze znajomymi, jeśli do tej pory nie mieliśmy z kim zostawić dziecka.

5. Zwiększenie pewności siebie i poczucia własnej wartości

Mamy zajmujące się dziećmi często zapominają, że potrafią coś więcej, niż tylko opiekować się dzieckiem i domem. Bank czasu pomaga uświadamiać, że potrafią znacznie więcej, że są w czymś dobre i co najważniejsze – są komuś potrzebne. To wszystko sprawia, że zyskują one lepsze samopoczucie. Mamy czują się bardziej spełnione, potrzebne. Dzięki pomocy innych, radzą sobie też lepiej z wykonywaniem własnych obowiązków.

6. Poczucie wsparcia

Dzięki bankom mamy wiedzą, że nie są same, że zawsze znajdzie się ktoś, kto im pomoże w trudnej sytuacji.

7. Oszczędność pieniędzy

Nie wszystkie osoby stać na płacenie za korepetycje lub za wykonywanie drobnych prac domowych, napraw, porady specjalistów. W banku można je uzyskać w zamian za pomoc w innej dziedzinie.

8. Jasne zasady wzajemnej pomocy

Niektóre osoby czują się skrępowane proszeniem o pomoc, obawiając się odmowy lub zobowiązań lub nie chcą, by inni czuli się przez nie wykorzystywani. Banki czasu likwidują ten problem.

Inicjatywa nie jest skierowana tylko do młodych rodziców. Współpracę z bankami mogą też nawiązać matki i ojcowie dorosłych już dzieci, którzy mają więcej czasu i doświadczenia, którym zechcą się podzielić. Ciekawym pomysłem jest też aktywizowanie osób starszych, które mogą stać się dla dzieci „przyszywanymi” babcią lub dziadkiem w zamian za inną pomoc.

Warto przeczytać:

Skrócić spodnie bez czekolady, czyli bank czasu (Duży Format, gazeta Wyborcza)
http://serwisy.gazeta.pl/df/1,34471,2596895.html

Załóż bank! (Artykuł portalu eDziecko na www.gazeta.pl)
http://www.edziecko.pl/rodzice/1,79353,4479032.html

Bank czasu matek i ojców
http://www.kobieta.gov.pl/?1,9,440,200804

Namiary na banki czasu:

www.bankczasu.org
http://www.bankczasu.waw.pl/Bank_Czasu.html
• Warszawski Bank Czasu: www.bankczasu.prv.pl
• Wrocławski Bank Czasu: www.bankiczasu.eco.pl/wroclaw/wr_index.html
• Opolski Bank Czasu: www.bankczasu.gsi.pl
• Łódzki Bank Czasu: http://www.lodzkibankczasu.pl/zasady-dzialania-banku-czasu.html
• Poznański Bank Czasu: http://lepszyswiat.org.pl/bcz/
• Toruński Bank Czasu: http://torunskibankczasu.akcja.pl/
• Bydgoski Bank Czasu: http://www.bydgoszcz.pl/miasto/wolontariat_miejski/Bydgoski_Bank_Czasu.aspx

Autorka: Iwona Korolczuk