Maluch i mama – o bliskości i jej budowaniu między dzieckiem a mamą

24/05/2016

Patrząc na rodziców małych dzieci często wydaje nam się, że poczucie bliskości między rodzicem, a dzieckiem  jest czymś oczywistym i istniejącym “od zawsze”. Codzienna opieka nad maluchem często sprawia, że między dzieckiem, a rodzicami rodzi się specyficzna, pozytywna więź. Czasami jednak rodzice mają problemy z budowaniem tej bliskości. Często w takiej sytuacji  wpadają w panikę uznając, że coś jest z nimi „nie tak”, czują się źle, obwiniają się, że “zbyt mało” kochają dziecko.  Co wtedy robić? Opowiadamy o tym czym jest bliskość, czemu jest ważna i jak można dbać o to, by się rozwijała.

 Mother with newborn baby

 

Słowo “więź” odnosi się do silnego przywiązania między dzieckiem, a rodzicem. To właśnie więź sprawia, że rodzice uśmiechają się na widok swojego malucha, że wstają w środku nocy, by go utulić i że są gotowi zrobić wszystko, by tylko ich dziecko było bezpieczne i szczęśliwe. Najczęściej najsilniejsza więź łączy maluszka z jego matką, gdyż to ona, a nie tata, spędza z nim więcej czasu. Oczywiście pomiędzy ojcem, a dzieckiem także tworzy się więź! I czas jaki tata poświęca dziecku już od pierwszych chwil jest niezwykle cenny dla dziecka. Jednak w pierwszych miesiącach życia dziecko najsilniej przywiązuje się do opiekuna, który spędza z nim najwięcej czasu, a jak pokazuje doświadczenie – najczęściej tym opiekunem jest mama dziecka.

Przywiązanie do mamy jest niezwykle ważne, wręcz niezbędne dla prawidłowego rozwoju dziecka. Dzięki niemu maluch czuje się bezpiecznie i może poznawać otaczający świat.

Więź z bliską osobą ma wpływ na zachowanie dziecka w ciągu całego przyszłego życia – decyduje o sposobie nawiązywania relacji z innymi ludźmi, na spostrzeganie świata i innych osób, a także na sposób widzenia własnej osoby i poczucie wartości. Dziecko zawsze wykształca w sobie więź do opiekuna. Jednak rodzaj tej więzi może być różny: może dawać dziecku poczucie bezpieczeństwa, ciekawości świata, ale może także kształtować nieufność, poczucie zagrożenia, czy niestabilności. To jaka więź powstanie między maluchem, a rodzicem zależy od rodzica i jego zachowania.

Dzieci są gotowe do budowania przywiązania do mamy już od pierwszych chwil po urodzeniu. Dzieci są “wyposażone” w pewne zachowania, które mają sprzyjać nawiązaniu bliskiej relacji z rodzicem. To np. odruch ssania, przytulanie się, uśmiech, a także podążanie za opiekunem. Także krzyk i płacz są zachowaniami, które mają pomóc maluchowi w nawiązaniu więzi, bo poprzez płacz dziecko komunikuje swoje potrzeby i zwraca na siebie uwagę.

U wielu rodziców więź z ich dziećmi nawiązuje się spontanicznie, jako efekt codziennego kontaktu i codziennej opieki nad dzieckiem. Jednak w przypadku rodziców budowanie więzi nie zawsze przychodzi tak łatwo i tak szybko jak dzieciom. Część rodziców od razu po narodzinach dziecka czuje do niego silne przywiązanie, które budują w czasie trwania ciąży i pierwszych godzin życia malucha, u innych, nawiązywanie więzi z maluchem może potrwać dłużej. W takiej sytuacji mogą być np. rodzice, którzy przeżywają trudności w przystosowaniu się do nowego rytmu dnia, opieki nad dzieckiem. Szczególnie, że budowanie więzi jest procesem, a nie czymś co się wytwarza w ciągu kilka minut. Czasami budowanie bliskości wymaga pracy ze strony rodziców, jednak z czasem ta praca przekształca się w zachowania, które stają się naturalne i przynoszą przyjemność, zarówno rodzicowi, jak i dziecku. Warto więc znaleźć w sobie chęć, by zacząć!

Jakie zachowania sprzyjają budowaniu bliskości między mamą a dzieckiem?

  • Niezwykle ważny jest dotyk. Dla dzieci dotyk jest zmysłem, za pomocą którego poznają świat. Łagodny dotyk od bliskiej osoby jest czymś, czego maluchy bardzo potrzebują, gdyż to daje im poczucie, że są bezpieczne i kochane.Dla dziecka ważne jest, gdy może swoim ciałem poczuć Twoje ciało. Taki dotyk „skóry do skóry”  buduje poczucie bliskości i zaufanie pomiędzy Wami. Delikatnie głaszcz malucha i przytulaj, a już niedługo dziecko będzie rozróżniać Twój dotyk spośród wszystkich innych!
  • Delikatny masaż malucha także sprzyja budowaniu więzi pomiędzy Wami. Pamiętajjednak, by masować bardzo łagodnie. Dopytaj swojego lekarza o to, w jaki sposób masować dziecko, by było to przyjemne i bezpieczne. Możesz także poszukać różnych pomysłów na masaż maluszka w książkach temu poświęconym, zapraszamy także do lektury tekstu o masażykach dziecięcych i rymowankach>>
  • Reaguj na płacz swojego dziecka! Poprzez płacz dziecko próbuje zwrócić na siebie Twoją uwagę. Płaczący maluch może być głodny, może potrzebować przewinięcia, może być mu za zimno lub za gorąco, a może po prostu potrzebuje poczuć Twój dotyk i chcieć się przytulić. Ważne jest, by reagować na płacz i starać się zaspokajać potrzeby malucha. Gdy dziecko widzi, że rodzic odpowiada na jego wołania i zaspokaja potrzeby, czuje się bezpieczne, ważne i może prawidłowo się rozwijać.
  • Karmienie jest wspaniałą okazją do budowania pozytywnej, bezpiecznej więzi z dzieckiem. Bardzo naturalnie i szybko więź nawiązuje się podczas karmienia piersią. Nie oznacza to jednak, że matki karmiące butelką nie zbudują prawidłowego przywiązania ze swoim maluchem. To, co najważniejsze przy karmieniu, to dotyk mamy, jej ciepło, zapach, bicie serca (a wszystkie te elementy obecne są i przy karmieniu piersią, i przy karmieniu butelką). Bez względu na to, jak karmisz swojego maluszka, pamiętaj o tym, by delikatnie go przytulać, łagodnie do niego mówić i się uśmiechać.
  • Wspólne zabawy i kąpiele, czyli wspólne spędzanie czasu jest najlepszym sposobem na zbudowanie więzi z maluchem. Dobrym pomysłem na zabawę może być robienie różnych min do dziecka i patrzenie, jak stara się Ciebie naśladować. Wspólne kąpiele także są okazją do nawiązywania między wami bliskości. Dziecko czuje wtedy dotyk Twojego ciała i Twój zapach, czuje się wtedy bezpiecznie, a to buduje więź i poczucie zaufania.
  • Mów do dziecka, gaworz z nim i śpiewaj. Maluch bardzo lubi słyszeć głos mamy, gdyż często przynosi mu on ukojenie. Rozmawiaj z dzieckiem, opowiadaj mu o świecie, o tym co robicie, a gdy maluch już sam zacznie wydawać dźwięki, to naśladuj je z uśmiechem. W czasie zabawy śpiewaj dziecku radosnym głosem i delikatnie łaskocz je w stópki, natomiast na dobranoc, śpiewaj cicho i łagodnie, kołysząc malucha do snu.

Opieka i zajmowanie się nowonarodzonym maluszkiem jest bywa męcząca i pochłania mnóstwo energii i czasu. Młode mamy mogą czuć się wyczerpane i przemęczone poświęcając każdą chwilę dziecku. Warto poprosić bliskich (partnera, rodziców, przyjaciół) o pomoc przy zajmowaniu się dzieckiem, tak, by znaleźć choć chwilę czasu dla siebie – na drzemkę, relaks, czy kawę. Nawiązywanie więzi z maluchem będzie bowiem dużo prostsze, gdy będziesz wypoczęta i radosna, a nie zirytowana .

Jeśli jednak po kilku tygodniach nadal nie czujesz się komfortowo ze swoim maluchem, nie odczuwasz bliskości pomiędzy Wami, a jedynie wyczerpanie i zniechęcenie, spotkaj się z lekarzem lub położną i powiedz o swoich obawach. Możesz także poszukać miejsca w którym możesz spotkać się na konsultację z psychologiem. Twoje trudności mogą mieć wiele przyczyn: mogą być oznakami depresji poporodowej, a być może  budowa przywiązania jest opóźniona z powodu problemów zdrowotnych Twojego dziecka, albo Twojego wyczerpania i przeciążenia. Rozmowa na ten temat powinna pozwolić Ci zrozumieć skąd biorą się trudności i jak można próbować je pokonać.

W każdym przypadku, im szybciej problem zostanie rozpoznany, tym lepiej, bo wczesna interwencja może ochronić relację z Twoim dzieckiem. Im dłużej czekasz, tym trudniej  będzie potem zbudować więź opartą na bezpieczeństwie, zaufaniu i miłości.

Autorka: Marta Matus

Bibliografia: