Kolonie i obozy to dla wielu dzieci pierwszy prawdziwy krok w stronę samodzielności. To czas nowych przyjaźni, przygód, nauki odpowiedzialności i budowania pewności siebie.
Rodzice przygotowują listę rzeczy do spakowania, kompletują dokumenty, sprawdzają prognozę pogody i planują drogę na miejsce. Eksperci Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, podkreślają, że jest jednak jeszcze jedno przygotowanie, którego nie da się odhaczyć na liście zakupów – rozmowa o bezpieczeństwie.
Bezpieczne wakacje zaczynają się w domu
Psychologowie od lat podkreślają, że dzieci lepiej radzą sobie w nowych sytuacjach, kiedy wiedzą, że mogą liczyć na wsparcie dorosłych. Rozmowa przed wyjazdem daje dziecku poczucie bezpieczeństwa, a rodzicom pewność, że wyposażyli je nie tylko w latarkę i krem z filtrem, ale również w umiejętności, które mogą okazać się najważniejsze.
– Rozmowa o bezpieczeństwie. Nie o strachu. Nie o zagrożeniach czyhających na każdym kroku. Ale o zaufaniu, granicach i świadomości, że dziecko zawsze ma prawo powiedzieć „nie”, poprosić o pomoc i zostać wysłuchane. – powiedziała Katarzyna Poniatowska, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę od lat zachęca rodziców do korzystania z programu GADKI – prostego modelu rozmowy z dziećmi o bezpieczeństwie. To nie instrukcja, jak bać się świata, ale jak budować odporność, uważność i zaufanie.
Pięć zasad GADKI, które warto przypomnieć przed wyjazdem:
G – Gdy mówisz „nie”, to znaczy „nie”.
Każde dziecko ma prawo odmówić kontaktu lub zachowania, które narusza jego granice.
A – Alarmuj, gdy potrzebujesz pomocy.
Dziecko powinno wiedzieć, do którego wychowawcy, kierownika czy innego zaufanego dorosłego może się zwrócić.
D – Dobrze zrobisz, mówiąc o tajemnicach, które Cię niepokoją.
Nie każda tajemnica jest dobra. Jeśli sekret budzi lęk, wstyd lub poczucie winy, należy o nim powiedzieć.
K – Koniecznie pamiętaj, że Twoje ciało należy do Ciebie.
Szacunek do granic dziecka powinien być oczywistością dla wszystkich dorosłych.
I – Intymne części ciała są szczególnie chronione.
Dziecko powinno wiedzieć, że nikt nie ma prawa naruszać jego intymności poza sytuacjami związanymi z opieką czy leczeniem.
Każdego dnia warto znaleźć kilka minut na spokojną rozmowę z dzieckiem. Zamiast ograniczać się do pytania: „Jak było?”, lepiej zapytać: „Co dziś było dla Ciebie najmilszego?”, „Z kim spędzałeś czas?”, „Co robiliście?”, „Czy wydarzyło się coś, co Cię zaskoczyło albo zaniepokoiło?”. Takie pytania pomagają budować zaufanie, pokazują dziecku, że jego przeżycia są ważne, a rodzicom pozwalają szybciej wychwycić sygnały, że dzieje się coś niepokojącego. Regularny, spokojny kontakt sprawia, że jeśli pojawi się trudna sytuacja, dziecku łatwiej będzie o niej opowiedzieć.
Dziecko nie odpowiada za swoje bezpieczeństwo
W rozmowach o bezpieczeństwie coraz częściej pojawia się pojęcie safeguardingu. Choć brzmi obco, kryje się za nim bardzo prosta idea, stworzenie takiego środowiska, w którym ryzyko krzywdzenia dzieci jest jak najmniejsze, a dorośli wiedzą, jak zapobiegać przemocy i jak reagować, gdy pojawi się zagrożenie. Safeguarding przypomina, że to przede wszystkim dorośli są odpowiedzialni za stworzenie bezpiecznych warunków.
Dlatego wybierając kolonie czy obóz, warto zapytać organizatora nie tylko o program zajęć, ale również o kwestie związane z ochroną dzieci.
Czy kadra została przeszkolona z rozpoznawania symptomów krzywdzenia? Czy obowiązują Standardy Ochrony Małoletnich i gdzie można się z nimi zapoznać? Czy istnieją jasne zasady kontaktu wychowawców z dziećmi? Czy dzieci wiedzą, do kogo mogą zgłosić problem? Jak wygląda procedura reagowania na niepokojące sytuacje?
Więcej informacji o programie GADKI można znaleźć na stronie internetowej gadki.fdds.pl
