Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę od 2013 roku regularnie prowadzi diagnozę przemocy wobec dzieci w Polsce. Badanie jest przeprowadzane cyklicznie co 5 lat. Tak jak w poprzednich edycjach w 2023 r. wykorzystano kwestionariusz Juvenile Victimization Questionnaire w polskiej adaptacji. Diagnoza stanowi jedno z nielicznych kompleksowych źródeł wiedzy o problemie przemocy wobec dzieci w Polsce.
Poniżej znajdziesz podsumowanie naszego raportu. Raport jest również dostępny do pobrania tutaj.
Przemoc wobec dzieci
79% dzieci i nastolatków w Polsce przynajmniej raz w swoim życiu doświadczyło przemocy.
Krzywdzenie w dzieciństwie stanowi jedno z największych zagrożeń rozwoju, zdrowia psychicznego i fizycznego oraz bezpieczeństwa dziecka (WHO i ISPCAN, 2006). Jego negatywne konsekwencje mogą być widoczne także w dorosłym życiu, m.in. jest związane z większym prawdopodobieństwem występowania zaburzeń psychicznych (Bellis i in., 2014; Moore i Ramirez, 2016; Gardner i in., 2019). Także wyniki polskich badań (Makaruk i in., 2018; Malinowska-Cieślik, 2019) wskazują na wzrost ryzyka zachowań autodestrukcyjnych wśród osób, które w dzieciństwie zostały pokrzywdzone różnymi formami niekorzystnych doświadczeń.
Cele badania
Celem badania było pogłębienie i uaktualnienie wiedzy na temat wiktymizacji dzieci i młodzieży w Polsce, w szczególności:
- poznanie skali występowania różnych form przemocy doświadczanej przez dzieci i młodzież, w tym wykorzystywania seksualnego;
- zbadanie skali zaniedbania fizycznego, emocjonalnego oraz parentyfikacji;
- określenie uwarunkowań doświadczania przemocy i zaniedbania przez dzieci, w tym zależności od płci, wieku, miejsca zamieszkania i czynników rodzinnych;
- określenie zależności między doświadczeniami przemocy i zaniedbaniem dzieci i młodzieży a podejmowaniem zachowań autodestrukcyjnych, w tym samookaleczeń i prób samobójczych;
- określenie czynników chroniących, zmniejszających ryzyko wiktymizacji.
Wyniki badań
Jaka jest skala przemocy wobec dzieci i nastolatków w Polsce?
- 79% dzieci i nastolatków doświadczyła w swoim życiu przemocy lub zaniedbania.
- 52% doświadczyło przemocy w roku poprzedzającym badanie.
Jakiej przemocy doświadczają dzieci i nastolatki?
- 66% przemoc ze strony rówieśników
- 32% przemoc ze strony bliskich dorosłych
- 26% wykorzystanie seksualnie bez kontaktu fizycznego
- 23% zaniedbanie emocjonalne
- 20% parentyfikacja
- 14% bycie świadkiem przemocy w domu
- 8% wykorzystanie seksualnie z kontaktem fizycznym
- 8% zaniedbanie fizyczne
Jakie są najbardziej znaczące czynniki ryzyka przemocy?
- Nadużywanie alkoholu przez domownika: 5x zwiększa szansę bycia świadkiem przemocy w domu; 3,5 x zwiększa szansę doświadczenia przemocy ze strony bliskich dorosłych
- Choroba psychiczna domownika: 4,5 x zwiększa szansę doświadczenia przemocy rówieśniczej; 3 x zwiększa szansę doświadczenia wykorzystania seksualnego bez kontaktu fizycznego.
- Używanie narkotyków przez domownika: 3x zwiększa szansę doświadczenia wykorzystania seksualnego z kontaktem fizycznym; 2,5 x zwiększa szansę bycia świadkiem przemocy w domu.
Jaka jest skala zachowań autodestrukcyjnych wśród dzieci i nastolatków?
- 22% okaleczało się
- 9% miało za sobą próbę samobójczą
Jak doświadczana przemoc wpływa na podejmowanie zachowań autodestrukcyjnych?
- Doświadczenie przemocy rówieśniczej 4 x zwiększa szanse samookaleczeń
- Doświadczenie wykorzystywania seksualnego z kontaktem fizycznym 4x zwiększa szansa podejmowania prób samobójczych
- Doświadczenie przemocy ze strony bliskich dorosłych 3x zwiększa szansę podejmowania prób samobójczych
Jakie są najbardziej znaczące zmiany rozpowszechnienia form przemocy wobec dzieci w ostatnich latach?
- Rośnie odsetek dzieci doświadczających przemocy rówieśniczej zarówno fizycznej jak i psychicznej.
- Spada odsetek dzieci doświadczających przemocy fizycznej ze strony bliskich dorosłych.
