NIBY WIADOMO…

Problem uwodzenia dzieci online (in. grooming) ma długą historię, a jego specyfika zmienia się wraz z dynamicznym rozwojem internetu.

Już 20 lat temu, w lutym 2004 roku, Fundacja Dajemy Dzieciom uruchomiła pierwszą w Polsce  kampanię społeczną poświęconą temu zjawisku pod hasłem „Nigdy nie wiadomo, kto jest po drugiej stronie” – „Dziecko w Sieci”.

W tamtym okresie głównym celem kampanii było uświadomienie rodzicom i dzieciom istniejącego problemu oraz zaznaczenie wagi kształtowania u najmłodszych umiejętności ograniczonego zaufania do obcych poznanych w sieci, a także ostrożnego gospodarowania przydatnymi informacjami online.

KTO JEST PO DRUGIEJ STRONIE?
Czasy się zmieniają. Dzieci i nastolatkowie spędzają w sieci po kilka godzin dziennie. Korzystając z aplikacji społecznościowych i komunikacyjnych na niespotykaną dotąd skalę  zostawiają w sieci informacje na swój temat. Mają permanentny dostęp do informacji na temat innych osób i możliwość kontaktów z nimi. Interesują się życiem innych osób, często wręcz fascynują życiem internetowych influenserów. 

Rówieśnicze relacje online mogą być wartościowe i z powodzeniem przenosić się również poza internet. Śledzenie treści udostępnianych przez inne osoby może poszerzać zainteresowania, dostarczać nowej wiedzy i stanowić źródło rozrywki.

Jednak pozorna bliskość z popularnymi w sieci osobami, budowana poprzez codzienne obserwowanie ich aktywności online powoduje, że dla młodych ludzi zaciera się różnica pomiędzy  pojęciem "obcy" a "znajomy". Osoby, które są praktycznie obce, stają się dla nich czasem bliższe niż rówieśnicy z najbliższego otoczenia czy nawet członkowie rodziny.

Edukacja dzieci w celu ochrony przed uwodzeniem wymaga więc wyjście poza hasło „Nie ufaj obcym”.

Zagrożenia z tym związane dobrze ilustruje ujawniony niedawno proceder uwodzenia młodych fanek przez popularnych influenserów określany mianem „Pandora Gate”.

CO WIEMY O PROBLEMIE?
Uwodzenie online, znane również jako grooming, to proces, w którym osoba dorosła, wykorzystując internet lub telefon, buduje relację z dzieckiem w celu seksualnego wykorzystania. Zjawisko to  np. prezentacja materiałów pornograficznych, wyłudzanie intymnych zdjęć, nakłanianie do rejestracji nagrań o charakterze seksualnym czy nakłanianie do spotkania poza internetem z zamiarem kontaktów seksualnego. Nowoczesne technologie ułatwiają sprawcom budowanie bliskich i intymnych relacji z dziećmi, omijając nadzór rodziców.

 

Wbrew pozorom, sprawcami uwodzenia dzieci w sieci są nie tylko osoby obce ale i osoby, które dziecko zna ze swojego otoczenia, takie jak osoby ze środowiska rodzinnego, szkolnego czy inne dorosłe osoby znane dziecku. Sprawcami uwodzenia  bywają również osoby, które dziecko uznaje za znajome mimo braku realnej  relacji, na przykład influencerzy.

Wbrew stereotypom, znacznie częściej sprawcami uwodzenia w sieci są młodzi mężczyźni niż osoby w zaawansowanym wieku.

Proces uwodzenia w sieci stanowi zjawisko złożone, a jego czas trwania, intensywność kontaktu oraz sposób, w jaki przebiega, zależą zarówno od osobowości i potrzeb sprawcy, jak i od potrzeb oraz zachowania ofiary. W dążeniu do osiągnięcia swojego celu, sprawca buduje bliską relację i emocjonalne porozumienie z dzieckiem, stosując różnorodne techniki manipulacyjne. 

 

 

CHROŃ DZIECKO PRZED UWODZENIEM W SIECI

Silna więź z rodzicami to jeden z czynników chroniących młode  osoby przed angażowaniem się w ryzykowne sytuacje w sieci. Buduj pogłębioną relację ze swoim  dzieckiem. Bądź ciekawy_a doświadczeń i opinii dziecka, jego uczuć, marzeń, pomysłów i tego, jak rozumie świat.

 

Obserwuj dziecko, próbuj zrozumieć jego potrzeby i przyczyny zachowania. Nie koncentruj się wyłącznie na realizowaniu celów wychowawczych, duże znaczenie ma budowanie emocjonalnego porozumienia z dzieckiem opartego na szacunku i zaufaniu. Taką relację najlepiej budować z dzieckiem od samego początku,  ale nigdy nie jest za późno, żeby zacząć ją rozwijać.

 

Ułatwiaj dziecku rozwijanie umiejętności krytycznego myślenia poprzez wspólne przeglądanie treści online. Zachęcaj je do zadawania pytań dotyczących wiarygodności informacji i osób w sieci. Demaskuj mechanizmy marketingu i reklamy. Ucz dziecko odróżniać kreację obliczoną na zdobywanie popularności, zasięgów i pieniędzy od naturalnych mechanizmów, prawdziwych sytuacji i wiarygodnych informacji. Komentuj bieżące wydarzenia, informacje. Bądź ciekaw_a opinii i doświadczeń dziecka.

Edukuj dziecko na temat bezpiecznego nawiązywania relacji – zarówno w środowisku online jak i offline. Wspieraj jego umiejętność rozpoznawania sygnałów ostrzegawczych w interakcjach z innymi osobami.  Wprowadź terminy „Zielone światło” (bezpieczna relacja) i  „Czerwone światło” (zła relacja, którą należy przerwać)

Zielone światło, m.in.:
 

  • w relacji nie czujesz presji na żadne zachowanie
  • czujesz się w niej komfortowo, bezpiecznie
  • ufasz drugiej osobie
  • nikt nie robi nic wbrew tobie

     

Czerwone światło, m.in.:

  • czujesz presję zachowania w określony sposób
  • nie czujesz się bezpiecznie
  • nie czujesz szacunku,
  • ktoś obwinia cię za twoje zachowanie
  • ktoś oczekuje dowodów Twojego zaangażowania

Wspólnie ustalajcie z dzieckiem konkretne zasady korzystania z internetu. Opracuj razem z nim strategie radzenia sobie z potencjalnymi zagrożeniami, takie jak bezpieczne dzielenie się informacjami czy unikanie ryzykownych sytuacji online. Nie zapomnij dostosowywać zasad do zmieniających się potrzeb dziecka i ewoluującego środowiska internetowego. Ustal z dzieckiem zasady kontaktów i spotkać z osobami znanymi z sieci. Zadbaj o bezpieczeństwo spotkań, jeżeli wyrażasz na nie zgodę.

Reaguj kiedy tylko dowiadujesz się lub podejrzewasz ryzyko niebezpiecznej relacji dziecka w sieci lub poza nią. Rozmawiaj z dzieckiem, wesprzyj je, zapewnij rozładowanie emocji i wsparcie.


Gdy wiesz lub podejrzewasz, że dziecko jest uwodzone w sieci, zgłaszaj to policji lub prokuraturze w formie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Zawiadomienie powinno zawierać jak najwięcej informacji o sytuacji, w której znalazło się dziecko. Do zawiadomienia trzeba dołączyć wszystkie dostępne ślady uwodzenia – zapisy (zrzuty ekranu) rozmów, zdjęcia czy linki do stron, z których korzystało dziecko.

Rodzic jako przedstawiciel małoletniego ma prawo wglądu w akta postępowania, uczestniczenia w czynnościach, ustanowienia pełnomocnika w sprawie i odwoływania się od postanowień organu prowadzącego postępowanie.

Wysłuchaj wystąpienia Łukasza Wojtasika Kto jest po drugiej stronie?  podczas Gali #DBI2024!

CO NA TO PRAWO?



Zgodnie z Kodeksem karnym (art. 200a) kto składa małoletniemu  poniżej 15 lat za pośrednictwem systemu teleinformatycznego  lub sieci telekomunikacyjnej propozycję obcowania płciowego, poddania się lub wykonywania innej czynności seksualnej, udziału w produkowaniu lub utrwalaniu treści pornograficznych i zmierza  do jej realizacji podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności  albo pozbawienia wolności do lat 2.

 

Natomiast, kto za pośrednictwem systemu teleinformatycznego  lub sieci telekomunikacyjnej nawiązuje kontakt z małoletnim  poniżej 15 roku życia, zmierzając za pomocą wprowadzenia  w błąd, wykorzystania jego błędu, niezdolności do pojmowania  sytuacji lub groźby bezprawnej do spotkania z nim w celu zgwałcenia go, współżycia seksualnego lub wykonania innej czynności  seksualnej podlega karze do 3 lat pozbawienia wolności.